Stripjaar 2007 (2): de manga's

Wie het liever fruitiger heeft, zou kiezen voor mango's. De Oosterlingen houden het echter op hun versie van het beeldverhaal: de manga. Deze term slaat niet op de vormelijke verschillen met hun Westerse concurrenten, noch op andere leesrichtingen of inhoudelijk extremere verhalen. In de taboesfeer worden manga's nogal eens botweg gecatalogeerd als zijnde gewelddadig, seksistisch, infantiel en andere bevooroordeelde veronderstellingen. Dat klopt deels, ware het niet dat we deze variaties op dezelfde thema's ook tegenkomen op onze markt. Manga staat eenvoudigweg voor het beeldverhaal in Japan met een zeer gevarieerd leespubliek: voor jongens of meisjes, huisvrouwen of boekhouders, dokters of verpleegsters, gangsters of rechtshandhavers. Voor elk wat wils, een luxe die we ons hier niet kunnen veroorloven.

Invasion of the body snatchers
In welke mate de manga de Nederlandstalige stripmarkt zal veroveren, valt moeilijk in te schatten. Een penetrante aanwezigheid op de Franse televisie (Club Dorothée) van anime (de tekenfilms) zorgde ervoor dat meer dan 25 jaar later bijna 30% van de Franse markt ingepalmd wordt door vertalingen van manga's. Daarenboven merk je dat ook jongere auteurs deze blitze manier van vertellen overnemen en incorpereren in hun verhalen. Jean-David Morvan, die met Nomad en HK mid jaren negentig zelf een Europese manga schreef voor Glenat, gebruikt subtiel diens invloeden in oa Konvooi (de virulente decoupage, samen met Buchets flitsende tekeningen). Straffer zelfs, De kleine wereld was zijn Peter Pan-verhaal in manga-taal. Een trend die zich ongetwijfeld zal doorzetten, net als de Amerikaanse comics (met Bisley, McKean, Ware) elk op hun schaal hun sporen nalieten.

Een frisse wind
Zijn de manga's waarmee uitgevers gretig willen uitpakken dan zo veel interessanter? En zullen ze onze markt verzieken? Vlaamse hoogwaardigheidsbekleders kijken met argusogen toe. In hoeverre kan je de opkomst van de manga betreuren? Standaard Uitgeverij timmert sinds jaar en dag aan een vastberaden consolidering van hun marktaandeel. Met zinloze gadgets (gsmscherm-kuisdoekjes, scheetkussens, houwtouwen, cd's) en bovenal flutverhaaltjes de productielijn in stand houdend, mag Vlaanderen bovenal diens stripverkleutering niet ontgroeien. Mediastrips als W817, En daarmee Basta, F.C. De Kampioenen zijn schering en inslag en spelen op het bekendheidsprincipe van hun TV-dragers. Natuurlijk dat zij zich uitermate bedreigd voelen door deze andere vertelvorm die de inslaapgedommelde jongeren eindelijk wakkerschudt. Want het moet gezegd: deze Standaard-producten zijn slechts de zoethoudende fopspenen zonder meerwaarde. Fantastisch dan ook wanneer je een jonge lezer ziet die het niet kan opbrengen om een Urbanus daadwerkelijk te lezen, zogezegd vanwege de vele tekstballonnen, maar zich wel totaal verdiept in de spionagethrillerwereld van Detective Conan. Missie geslaagd.
Ook hier geldt natuurlijk dat het kaf van het koren gescheiden dient te worden. Vijfentachtig episodes Dragonball bieden buiten veel vechtscènes niet altijd het nodige intellectuele soelaas. En Yu-gi-oh, Naruto en Shaman King teren ook op hun commerciële TV-bekendheid waarbij het zelfs als volwassene niet altijd even vanzelfsprekend is om de plot rechtlijnig te volgen. Maar heb jij dan ook iets begrepen wanneer jongeren hun magische kaartspel bovenhalen en in hun eigen fantasiewereld waarde hechten aan die meestal onleesbare Japanse prentjes waar ze een eigen puntensysteem aan toekennen. Feit is: d'r worden weer strips gelezen.
Dat uitgevers segmentarisch de markt aftasten, zogezegd vanuit een idealistisch perspectief om nieuwe bronnen aan te boren, valt aan te moedigen. Indien dit verantwoord gebeurt. Shojo staat voor meisjes en hoopt daarmee deze puberale categorie te verleiden met strips over verliefdheden, persoonsverwisselingen, dromen en bedrog. Marco Borsato op kindermaat? Vooralsnog kwam er weinig goeds uit de bus (Alice 19th, DN Angel), Nana buiten beschouwing gelaten. Deze laatste balanceert op het randje. Enerzijds zit ze met bepaalde geplogendheden die bij deze leeftijdsgroep perfect past (gevoelens, vriendschap), anderzijds maak je toch enige bedenkingen (het realisme sluit menstruaties uit, als schoolmeisje een relatie hebbend met een 10 jaar oudere getrouwde man). Beschuldig me van conservatisme!

Glenatje op het matje geroepen
Pionierde uitgever Glenat de manga's op de Nederlandstalige markt, enkele pogingen van andere spelers jaren geleden buiten beschouwing gelaten, ze discrediteerde zichzelf door een onprofessioneel beleid van eindeloze vertragingen. Neem de enkele maanden geleden verschenen uitgebreide manga-folder vast waarin ze hun waren aanprijzen en je merkt dat met de verschijningsachterstand ze zich hopeloos belachelijk maken wanneer x-tal nieuwe titels zijn aangekondigd. Twee jaar laten ze ons ongeduldig watertanden met de mogelijke publicatie van het magistrale Nausicaa, dé Japanse Chninkel. En 20th Century Boys had kunnen uitgroeien tot een Monster-succes indien de albums regelmatiger in de winkelrekken kwamen te liggen. Kana wist wel van wanten. Zich stortend op de verschillende genres, voor jongeren én volwassenen, humor, meisjes, detective, avontuur, fantasy én/of thriller, slechts 7 reeksen en toch een enorme variatie.

Een harde note om te kraken
Commercieel pocht Kana met het succes van Death Note, een zwaar overroepen psychologische thriller die morele kwesties aanhaalt zonder diepgravend zichzelf in vraag te stellen. Bovendien haalde de strip ook nog de krantenkoppen door de link met de zogezegde Kira-moorden in het park van Vorst. Wist je dat de strip in bepaalde Chinese scholen verboden werd omdat kinderen hun eigen dodenboekjes creëerden en er de namen van meesters en ouders in noteerden...

Stromen als anagram
Dit totaal verblekend met het andere Urasawa-vehikel Monster. Menig scepticus liet zich overhalen door de draagkracht van deze toch wel geniale strip en moest -zelfs niet beschaamd- toegeven dat eens dit virus jou te pakken heeft, je niet meer zonder kan.
Urasawa's schrijfstijl is ongeëvenaard en leest als een visuele roman volgestouwd met verschillende personages die wanneer ze opduiken niet alles nodeloos verzwaren, maar wel immens verrijken. Hij schuwt actuele thema's niet en stelt menig persoon in vraag. Monster daarom mee aan in deze jongen van de twintigste eeuw!

Een leven zonder manga?
Na de eerder genoemde tuinman, kan je hier best gebruik maken van die boer die kafscheidend zijn werk doet. Bovendien geldt eveneens dat je niet moet verwachten als zou de gehele manga-productie fantastisch en onmisbaar zijn. Ook hier mag je veronderstellen dat 10% echt de moeite van het lezen/kopen waard is. Dus hopen dat de uitgevers juiste selectie maken en de betere manga's ons taalgebied binnensijpelen...

Stripjaar 2007 (1) : een analyse

Nu de oogst is binnengehaald, kunnen we alles extra laten rijpen, heropenen, herbekijken, herlezen of zelfs nog net op het randje (her)ontdekken. Het doek is gevallen over het stripjaar 2007 en de hamvraag die vanzelfsprekend gesteld wordt: was het een goed jaar? Leverden de uitgevers goed werk af? Waren de vertaalkeuzes terecht? Wie veroverde een plaats op de markt? Moeten we manga's mijden? Moeten we meiden mijden? En kwam nieuw talent bovendrijven?

Botanicus
Er verschenen massaal veel nieuwe strips. Balloon Books, die in 2006 een overgangsjaar inlaste om nieuwe reeksen te groeperen bij verschijning (Alleen, Violine), maakte een inhaalbeweging. Daedalus wierp zich op door stijlvolle glossy albums (De Plaag, De wet van de 12 tafelen) uit te brengen die eerder schoonheid uitstraalden dan inhoud. BeeDee viste doorsneetitels op (Lola Bogota), maar verraste door ongekende parels (Luxley, De Verborgen Grenslijn). Uitgeverij L plukte Ythaq voor de neus van de volledig van het speelbord verdwenen uitgever Talent weg. Een gemis van diens optreden is er niet, buiten de wanhopige schare fans en hun obligate smeekbedes voor de verderzetting van diens verklote markt. Soelaas brengt Silvester met de gewaagde heruitgaves van Arthur en reeds voordien als een raaf wegpikkend de gladde strips (De verborgen geschiedenis) met commercieel potentieel. Neen, klagen moest je niet. Het werd zelfs zo moeilijk om door het bos de gezonde bomen te zien. Door die wildgroei en ongesnoeide uitbreidingen naar alle kanten moest je als striptuinman al behoorlijk behendig zijn om de dode takken te sorteren en het gezonde lover te herkennen.

Overstromingsgevaar
Samen waren ze goed voor een 800tal strips van alle maten en gewichten, een goeie 100 meer dan het jaar voordien. Probeer dat als lezer maar eens budgettair bij te houden! En da's nog steeds een peulschil vergeleken met de Franse markt, waar 4 keer zo veel albums de koper tsunamigewijs overspoelden. Je vraagt je steeds af hoe onze zuiderburen deze vloedgolf verwerken. Is het bedrag op hun loonbriefje zo veel groter?

Kwantiteit versus kwaliteit
In welke mate meer strips ook meer betere strips opleveren, is natuurlijk niet te meten, het lijkt toch een illusie. Vrijheidsstrijder en marktverzieker Talent toonde reeds aan dat een grote(re) productie niet meteen leidde tot kwalitatievere stripverspreiding. Hoeveel goeie verhalen er ook weg te plukken vallen van die Franse markt, toch merk je dat nieuwelingen als Saga en Daedalus in de valkuil trappen en krampachtig mee willen doen met de groten, zonder selectief het beste met de lezer voor te hebben, een vereiste voor een grotere garantie van blijvend succes.
Niet getreurd, want de marge van meer dan kopenswaardige strips ligt steeds rond de 5 à 10%. Dus moet je dit jaar een tandje bijsteken om die missende mastodonten alsnog bij je verzameling te voegen. Ik vraag loonsverhoging!

Tot in den treurige twintigste hemel

De heersingdienares komt langs ten huize Kraaienhove in de gedaante van Absinthe. Die stelt alles in het werk om de gulden schorpioen vast te krijgen, het instrument om de macht van de Heersing verder uit te breiden. Zal Grizelda deze snode plannen kunnen verijdelen?
- Kraaienhove 9
- Xxieme ciel 3
- Xxieme ciel 4

Een boek van staatsbelang: National Treasure II

Nicolas Cage maakte enkele jaren geleden de popcorn-film National Treasure, een Indiana Jones après la lettre. Een schattenjacht verkleed als luchtig vertier voor jongeren. Met succes want enkele jaren later breit Turteltaub onder impuls van Jerry Bruckheimer er een vervolg aan.
Ben Gates' overgrootvader wordt lasterlijk beschuldigd als medeverantwoorderlijk voor -sterker zelfs het brein achter- de moord op president Lincoln. Ben en zijn vader zullen er alles aan doen om hem postuum te zuiveren van alle blaam.
Alle registers worden opengegooid om de zoektocht naar de ware toedracht van Gates' betrokkenheid te verklaren: een grote Olmeekse stad van goud. Enkel het geheime presidentiële boekje bevat de definitieve sleutel om de plaats van deze mysterieuze schat vrij te geven.
Gekker kunnen ze het niet bedenken, de Hollywood-scenaristen waren bij de opmaak duidelijk niet in staking. Eerst worden Parijs en Londen onveilig gemaakt met razende achtervolgingsscènes, om daarna terug in de VS te belanden en Gates' bende de president te zien kidnappen om dat boekje vol geheimen te bemachtigen. De uiteindelijke vindplaats is in de buurt van Mount Rushmore.
Bij dat laatste wringt weliswaar een grote schoen. De Olmeekse cultuur is een onderdeel van de pre-Columbiaanse en heeft geen uitstaans met de Amerikaanse Indianen. Bovendien was goud weinig bekend in hun contreien en zou het pas veel later geïntroduceerd worden. Feitelijke details die de kijker niet doen struikelen. Wel storend is nu die daadwerkelijke link tussen het vinden van de schat en de naamszuivering van Thomas Gates. Heb jij daar een schuldbekentenis zien liggen waarmee Ben vrijelijk kan zwaaien? Een echt verband is er niet.
Het toont de discrepanties waar je best niet te veel bij stilstaat, want na twee uur rondcrossen is je doos popcorn natuurlijk leeggevreten en mogen de zaallichten weer aan!
Nicolas Cage -in gekke dagen wel eens mijn tweelingbroer genoemd- probeert de boel draaiende te houden door het gebekvecht met zijn ex, twee tegenpolen die duidelijk niet zonder elkaar kunnen. Sidekick Riley Poole wil wel de nodige humor naar zich toetrekken, zijn personage is niet karikaturaal genoeg om pittig uit de hoek te komen. En Jon Voight als pa Gates verbleekt natuurlijk wanneer hij de competitie aangaat met Sean Connery in Indy 3.
Deze Book of secrets is dan ook een makkelijke Disney-kopie.
National Treasure II: Book of Secrets. Kinepolis. Brussel.

20th Century Boys versus Death Note

Manga's lezen en bespreken, het is vrij frustrerend. Voornamelijk omdat ze meer leestijd in beslag nemen. Bovendien durft de ene nog al 's repetitief te zijn en storend na verloop van tijd. Al heb je Death Note 1, 2 en 3 reeds gelezen, na maanden inactiviteit moet je ze herlezen wil je elk album specifiek nog 's kunnen beoordelen. Verbleekt in vergelijking met 20th Century boys.
- 20th Century Boys 4
- 20th Century Boys 5
- 20th Century Boys 6
- Death Note 1
- Death Note 2
- Death Note 3
- Metabaronnen - Castaka 1
- Verborgen geschiedenis 9

De fillem van Ome Willem: een prequel als vervolg, Infernal Affairs II

Ingenieus, je schrijft een magistrale dubbelzinnige politiethriller over twee infiltranten die zullen trachten elkaar te ontmaskeren en buit dat uit door er een wat voorafging én een vervolg aan te breien. De beelden uit de eersteling verwijzend naar het verleden tonen aan de het regisseursduo reeds op voorhand wist wat ermee gedaan, een deel van het prequel-verhaal werd daarmee ingeblikt.
Nog steeds verwachtend dat je het begin van de infiltratie van a tot z voorgeschoteld krijgt, kom je bedrogen uit. Dit keer is het de relationele uitdieping tussen Inspecteur Wong en de uiteindelijk tot maffiabaas getorpedeerde Hon Sam. Onze infiltranten blijven slechts sleutelfiguren die de krachtverhouding van de vrienden (je zou vermoeden dat Sam zelf een overgelopen politiemol is die zijn integriteit verloren heeft) meebeleven.
Infernal Affairs II is meedogenlozer en toont het geweld in de onderlinge strijd om de macht achter de schermen. Wat zowel de 'don' als de politiemagistraat uithalen om hun gelijk te halen, grenzen worden overschreden. In welke mate mag je als wetsdienaar immers aanporren tot geweld. Wong steekt niet enkel het vuur aan de lont, hij is de bommenlegger.
Infernal Affairs II leunt dichter aan bij Michael Manns Heat, een lyrische benadering van twee vrienden aan beide kanten van de wet die niet zonder, maar ook moeilijk met elkaar kunnen leven.
De te onthouden twoliner: "Evil prevails. Only the good die young."
Infernal Affairs II. Wai-keung Lau, Alan Mak. 2003. ****

Aan een zijden draadje

"Deze biografie draagt ertoe bij dat de ongekende veelzijdigheid van de kunstenaar niet onbekend blijft en biedt de lezer een verrassende ontdekkingsreis door het leven en werk van Jef Nys." Een man die we sinds de tentRoonstelling De wereld van Jommeke - Het museum van Jef Nys een warm hart toedragen.
-Jef Nys - Ongekend veelzijdig
- Metamorfose 3
- Nan Madol 1
- Xxieme ciel.com 2

Sherpa scheert hoge toppen

Als je iets Sherpa moet nageven, is het niet enkel de eigenzinnige keuze tussen oud en nieuw materiaal, maar ook de steeds verzorgde uitgaven. Ze hebben van de jaar al geïmponeerd met Arman & Ilva en eindigen in schoonheid met Conan: Rode Spijkers en Het leger van de Veroveraar.
- Conan Rode Spijkers
- Fokke & Sukke Het afzien van 2007
- Konvooi 4
- Laat ze strips lezen
- Legers van de veroveraar
- Oktoknopie 5

Ridderlijk heroïsme

Koning Arthur is terug, het ridderdom op een iets authetiekere wijze beleefd. Niet te missen. En het moet gezegd: Adrian Tomine schiet niet Tekort in zijn relationele strip.
- Arthur Box 1-3
- Arthur HC 1
- Arthur HC 2
- Arthur HC 3
- Boeddha 6
- Tekort
- Yume 2

De fillem van Ome Willem: helse zaken, Infernal affairs

Een van de 2008-voornemens is om die aanzwellende DVD-theek ook daadwerkelijk te bekijken. Enkel figureren als kast-ornament is nogal zielig. Vandaar dat de eerste ontdekking eraan mocht geloven: het eerste deel van de IA-trilogie.
Ik had ze al eens in de winkel zien liggen, echter enkel met Franse ondertitels, de gegroepeerde Infernal Affairs, de film waarop Martin Scorsese het schitterende The Departed baseerde. Afilm heeft de trilogie nu in een mooie blikken doos aangeboden, een ideale gelegenheid om dit stukje Asiamania te ontdekken.
Natuurlijk ben je constant bezig met vergelijken en wordt het duidelijk dat Scorsese alle kracht uit de film op zijn manier distilleerde, hem bloederiger voorstelde dan het origineel en natuurlijk ook extra versterkt met de uitstekende acteerprestaties van een sublieme cast (hé, het personage van Mark Wahlberg ontbreekt). Da's de kopie.
Het Cantonese origineel blijft fantastisch overeind, zelfs bij late ontdekking. Natuurlijk door dat ijzersterke scenario. Met enerzijds politieman Yan die undercover infiltreert bij de maffia en anderzijds gangster'zoon' Ming die mol wordt bij de politie. De normen en waarden vervagen van en voor deze twee individuen. En een race tegen de klok moet uitmaken wie het eerst ontmaskerd wordt.
Het regisseursduo weet van wanten, rondstrooiend met informatie en illustrerend hoe het web zich voor beiden vernauwd. Wie wordt de vallende pion? De beelden, de acteerprestaties, de muziek, het ritme en het zingende taalgebruik, fantastich!
Benieuwd wat de prequel zal bieden.
Infernal Affairs. Wai-keung Lau, Alan Mak. 2002. ****

Tussen Samber en Maas

Hislaire/Yslaire liet veelvuldig van zich spreken in 2007. Zijn Oorlog van de Sambers was het opmerkelijkst.
- Lambada 18
- Nachtdieren
- Naruto 3
- Naruto 8
- Nestor Burma 8
- Oorlog van de Sambers 1
- Slaapkoppen
- Yu-gi-oh 6
- Yu-gi-oh 8

Wens-elijk

De jaarlijkse overgang is gebruikelijk een knallend, spetterend feest. Zelfs met afgelast Brussels vuurwerk maak je een plezierrit tussen de stripsterren via een rijkgevulde themadis (met sushi, bami, nasi en dim sun en mijn noedels) en overvloedig vloeiende dranken (waar was de saké?) om het lief en leed van het voorbije jaar weg te spoelen of net te herbeleven.
In het stripmilieu ging het er vannacht minder euforisch aan toe. Enkele opwindende spelletjes -met een pokerface de kaarten op tafel gooiend om alle fiches bijeen te garen of Leonardo da Vinci en Arnold Schwarzenegger uitbeeldend- niet te na gesproken, de latere, muzikale luistersessies deden je eerder wegzweven naar andere oorden, naar andere personen ook die je op dat moment even hartig gedag wil zeggen. Gelukkig is er de Wim Mertens-telefoon die mensen dichterbij brengt. Vandaar dat we voortdurend, tegenover elkaar zittend, smsjes naar elkander stuurden. Zo voelden we ons pas geliefd!

's Avonds heb je eigenlijk nog genoeg voedselvoorraad om enkele weken mee door te komen. Maar die gevulde koelkast blijft onaangeroerd omdat je gewenste kookintenties een jaar respijt krijgen. Gelukkig word je uit een weemoedige bui weggesleurd en mag je verfijnd Oosters proeven Au Lotus Thaï. Zo zette ik het nieuwe jaar gevarieerd in!

Porphyriaans bloed

Laatste strips van het jaar er doorgedraaid, met als tip Het bloed van de Porphyres: "herelijk is het, wanneer op de wijde diepte het zeevlak opgezweept wordt door de winden, om dan van het land-af het zware zwoegen te zien van een ander, maar niet omdat het genoegen andren gepijnigd te zien zo aangenaam is, maar omdat het herelijk is om te zien dat wij zelf die ellende niet lijden..."
- Alex 8
- Alex 11
- Alex Avonturen-bundel 1
- Alex Avonturen-bundel 2
- Bloed van de Porphyres 2
- Fire 1
- Kuifje A5 19
- Kuifje A5 20
- Kuifje A5 21

Gebroken beloftes: Eastern promises

De man die horror een extra gruweldimensie gaf, heeft dat juk al een tijd van zich afgeworpen. David Cronenberg past sinds jaar en dag de splash & splatter-techniek niet meer toe waarmee hij in de beginfase menig fan met rondspattend bloed wist te overstelpen. Eén ding blijft wel constant weerkeren: het diepmenselijke in een vervreemdende maatschappij. Op zoek naar warmte en geborgenheid verliezen de 'onschuldige' personages zich in een kille, moordende omgeving.
Oppervlakkig lijkt alles rustig ten huize Semyon, een Russische restaurantuitbater in het Londense, die na zijn uren er andere hobby's op nahoudt. Het gedrag van zijn buitenissige zoon Kirill bezorgt hem een maagzweer en wanneer verpleegster Anna bij hem komt informeren over een dagboekje dat ze bij een overleden patiënt heeft meegepikt, wordt het tijd om orde op zaken te stellen. Rustig gaat alles zijn gangetje tot pion Nikolai bepaalde grenzen moet overschrijden om zijn machtspositie in de organisatie te verstevigen. Het geweld spat uiteen en Cronenberg heeft er een aards plezier in om er iets stripachtigs van te maken. Zo overdreven dat je zelfs het kokhalzen overslaat en gniffelt om de miserie weg te lachen. Bijna als een doorn in het oog daagt Cronenberg ons uit. Waarom zo expliciet terwijl het suggestieve zo krachtig is?
Viggo Mortensen -die menig vrouwenhart in de zaal deed verzuchten met zijn afstandelijke charme- is de coolheid zelve. Als man in black is hij de doorleefde ex-gevangene die zijn plaats verovert in een gangsterwereld: bescheiden en onderdanig. Of toch niet?
De moraal van het verhaal: opgepast voor loze beloftes, van welke kant ze ook komen.
Eastern promises. UGC. Brussel.

Met wc-papier in de aanslag

Michiel van de Pol zit met de platte, lees zijn Cartoondiarree er maar eens op na. Toch gaat de voorkeur uit naar de Zoo-trilogie.
- Archie, de man van Staal 10
- Boeddha 3
- Cartoondiarree
- Geronimo Stilton HC 1
- Hauteville House 4
- Hauteville House Box 1
- Vallende ziekte 2
- Zoo 3